Podział jednostek zgromadzonych na OFE w ramach postępowania o podział majątku wspólnego – na podstawie postanowienia SN z 19.10.2023 r., sygn. akt: II CSKP 1116/22

Wprowadzenie do zagadnienia

W dzisiejszej publikacji skupimy się na zagadnieniu związanym z podziałem jednostek zgromadzonych na otwartym funduszu emerytalnym (OFE) w ramach postępowania o podział majątku wspólnego małżonków. Całość poddana będzie analizie przez pryzmat ciekawego i ważnego postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt: II CSKP 1116/22.

Jak powinno się dokonać podziału jednostek zgromadzonych na OFE w ramach podziału majątku wspólnego?

„W ramach postępowania o podział majątku wspólnego, podział jednostek zgromadzonych na otwartym funduszu emerytalnym powinien nastąpić przez przyznanie każdemu z małżonków liczby jednostek odpowiadającej ich udziałowi w majątku wspólnym. Wartość jednostek w otwartym funduszu emerytalnym ma charakter zmienny i z tego względu celowe jest, aby w przypadku ustania wspólności majątkowej małżeńskiej przyznać byłym małżonkom taką samą liczbę jednostek uczestnictwa, a nie obciążać któregokolwiek z nich obowiązkiem spłaty lub dopłaty, która nie uwzględni realnej wartości tych jednostek podlegających spieniężeniu dopiero w momencie realizacji prawa do emerytury.” – tak postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt: II CSKP 1116/22.

Czy jednostki zgromadzone na OFE powinny podlegać podziałowi w naturze przez transfery tych jednostek w przypadku podziału majątku wspólnego?

„W świetle art. 40e ust. 1 u.s.u.s. nie ma podstaw do zastosowania innego sposobu podziału i rozliczeń kwot składek zaewidencjonowanych na subkontach ZUS niż ma to miejsce w przypadku środków zgromadzonych na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków. Przemawia za tym cel i funkcja gromadzonych przez małżonków środków zarówno w funduszu, jak i w ZUS, polegająca na zapewnieniu uprawnionym jak najwyższego świadczenia emerytalnego w przyszłości. Te zgromadzone aktywa w postaci jednostek w funduszu lub kwot składek w ZUS to »zalążki« przyszłej emerytury każdego z rozwiedzionych małżonków, które mogą w przyszłości podlegać waloryzacji lub innym zabiegom ustawowym, korzystnym dla ubezpieczonych. Nie ma zatem znaczenia, że składki ewidencjonowane na subkoncie przez ZUS są wyrażone w pieniądzu, a nie w jednostkach rozrachunkowych; powinny one podlegać podziałowi w naturze przez transfery, o których mowa w przytoczonych wyżej regulacjach, co pozostaje zgodne z zasadą równości praw i obowiązków małżonków oraz z zasadą sprawiedliwego podziału majątku wspólnego w przypadku równych w nim udziałów.” – tak postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt: II CSKP 1116/22.

Czy środki przypadające byłemu współmałżonkowi podlegają przekazaniu w ramach wypłaty transferowej na jego rachunek w otwartym funduszu?

„W sprawie o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej między małżonkami na skutek rozwiązania małżeństwa przez rozwód sąd nie może dokonywać gotówkowego rozliczenia między uczestnikami środków zgromadzonych na rachunku byłego małżonka, będącego członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Środki przypadające byłemu współmałżonkowi podlegają przekazaniu w ramach wypłaty transferowej na jego rachunek w otwartym funduszu.” – tak postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2016 r., sygn. akt: V CSK 323/15.