Co to jest majątek dorobkowy?

Wprowadzenie do zagadnienia

Majątek dorobkowy to wszystko to co zostało nabyte w trakcie małżeństwa i wszystko to co wchodzi w skład wspólności majątkowej małżonków, o której szerzej w dalszej części. Do majątku dorobkowego należą przede wszystkim dochody z pracy, przedmioty codziennego użytku, a także zakupione nieruchomości. Pamiętajmy, że w przestrzeni obowiązuje obok sformułowania „majątek dorobkowy”, również „majątek małżeński”, czyli taki, który powstał od momentu ślubu aż do dnia ustania wspólności tj. rozwodu lub intercyzy małżeńskiej.

Jaka jest definicja majątku dorobkowego?

Skoro już wiemy, że majątek dorobkowy to nic innego jak majątek nabyty przez małżonków w trakcie trwania małżeństwa, warto jest przywołać podstawę prawną takiego rozwiązania. Zgodnie z art. 31 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2026 r. poz. 236) – zw. dalej: „k.r.o.” – z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

Zatem w okresie wspólności majątkowej odróżniamy trzy rodzaje majątków:

majątek wspólny małżonków;
majątek osobisty męża;
majątek osobisty żony.

Uwaga na istotne regulacje Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego!

W tym miejscu warto jest przywołać regulację wynikającą z art. 31 § 2 k.r.o. – do majątku wspólnego należą w szczególności:

pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;
dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;
środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków;
kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych;
środki zgromadzone na koncie OIPE w rozumieniu art. 2 pkt 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1238 z dnia 20 czerwca 2019 r. w sprawie ogólnoeuropejskiego indywidualnego produktu emerytalnego (OIPE) (Dz. Urz. UE L 198 z 25.07.2019, str. 1) oraz na subkoncie OIPE w rozumieniu art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o ogólnoeuropejskim indywidualnym produkcie emerytalnym (Dz. U. poz. 1843) każdego z małżonków.

Majątek dorobkowy w świetle aktualnego orzecznictwa sądowego – istotne i ciekawe tezy orzecznicze!

Kiedy sąd może oddalić wniosek o podział majątku dorobkowego?

„Rozpoznając wniosek o podział majątku dorobkowego sąd może oddalić żądanie tylko w przypadku ustalenia, że nie istnieje majątek dorobkowy, którego wniosek dotyczy, gdyż jego podział został już dokonany. Sąd z urzędu winien ustalić składniki majątku wspólnego oraz ich wartość z uwzględnieniem częściowego podziału, jeżeli takowy został dokonany.” – tak postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15.10.2014 r., sygn. akt: V CZ 67/14.

Nabycie nieruchomości od byłego męża w wyniku podziału majątku dorobkowego – o czym warto pamiętać?

„Kwota stanowiąca spłatę należną byłemu mężowi w wyniku podziału majątku dorobkowego w zamian za prawo własności całej nieruchomości nie stanowi rozliczenia nakładów na nieruchomość, które były mąż skarżącej poniósł na spłatę kredytu zaciągniętego na jej nabycie.” – tak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22.04.2016 r., sygn. akt: I SA/Kr 106/16.

Dochód z odpłatnego zbycia nieruchomości w części nabytej ponad udział w majątku dorobkowym małżonków – na co zwrócić uwagę?

„W przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości w części nabytej ponad udział w majątku dorobkowym małżonków, kosztem uzyskania przychodu mogą być jedynie wydatki poniesione przez podatniczkę i związane z nabyciem tej części nieruchomości (spłaty, nakłady). Nie stanowią kosztów uzyskania przychodu wydatki poniesione przez małżonków na przedmiotową nieruchomość przed rozwodem, gdyż zniesienie współwłasności nastąpiło bez spłat i dopłat pieniężnych. Z przyznaniem podatniczce przedmiotowej nieruchomości nie wiązało się przyznanie byłemu mężowi własności samochodu osobowego, przejęcie przez podatniczkę spłaty kredytu bankowego zaciągniętego w trakcie trwania małżeństwa na budowę domu jak też spłaty odsetek od tego kredytu.” – tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31.01.2013 r., sygn. akt: II FSK 1135/11.

Kto może mieć interes prawny, aby występować w sprawie o podział majątku dorobkowego?

„Wojskowa Agencja Mieszkaniowa ma interes prawny w sprawie o podział majątku dorobkowego między rozwiedzionymi małżonkami, jeżeli w jego skład wchodzi prawo do korzystania z lokalu znajdującego się w jej zasobach, przydzielonego jednemu z małżonków jako kwatera.” (…) „Zawarte w art. 510 § 1 k.p.c. określenie »każdy, czyich praw dotyczy wynik postępowania« jest szerokie i umożliwia sądowi w zależności od stwierdzonych okoliczności konkretnej sprawy uznanie, że zgłaszający się podmiot jest zainteresowanym w wyniku postępowania, a może stać się on uczestnikiem postępowania, nawet wtedy, gdyby to był interes pośredni.” – tak postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23.02.2012 r., sygn. akt: V CZ 117/11.

O czym należy pamiętać w kontekście podziału majątku dorobkowego?

Pamiętajmy o tym, aby podczas podziału majątku dorobkowego skorzystać z pomocy prawnej zaufanego, doświadczonego i profesjonalnego pełnomocnika. Istotnych jest kilka kluczowych kwestii:

ustal, co dokładnie wchodzi do majątku dorobkowego – warto sporządzić listę składników majątku (nieruchomości, samochody, oszczędności, inwestycje, przedsiębiorstwo, wartościowe ruchomości) oraz zobowiązań;
zgromadź dokumentację – przygotuj akty notarialne, umowy kredytowe, wyciągi bankowe, dokumenty dotyczące nieruchomości, polis, udziałów w spółkach, faktury za wartościowe przedmioty oraz dokumenty potwierdzające źródło finansowania;
zabezpiecz dowody wartości majątku – pomocne mogą być wyceny nieruchomości, operaty szacunkowe, wyceny pojazdów czy zestawienia stanu rachunków na określony dzień;
oddziel majątek osobisty od wspólnego – zgromadź dokumenty potwierdzające, które składniki zostały nabyte przed ślubem, otrzymane w spadku lub darowiźnie, ponieważ co do zasady nie wchodzą one do majątku wspólnego;
nie ukrywaj ani nie wyzbywaj się majątku – działania polegające na przenoszeniu własności lub wypłacaniu środków mogą mieć negatywne konsekwencje prawne i procesowe – warto jest o tym pamiętać!
wybierz kancelarię prawną z doświadczeniem w sprawach o podział majątku – zwróć uwagę na doświadczenie adwokata lub radcy prawnego w sprawach rodzinnych, transparentne zasady wynagrodzenia oraz sposób komunikacji z klientem;
przygotuj się do pierwszego spotkania z prawnikiem – opracuj chronologię najważniejszych wydarzeń, listę składników majątku, zobowiązań, pytań, które chcesz zadawać oraz kwestii, które chcesz omówić z prawnikiem;
przemyśl możliwość ugody – jeśli jest to możliwe, polubowne ustalenie zasad podziału majątku może znacząco skrócić postępowanie i obniżyć jego koszty (możliwość ugody każdorazowo skonsultuj ze swoim prawnikiem);
pamiętaj o terminach i kosztach – dowiedz się, jakie opłaty sądowe i koszty opinii biegłych mogą pojawić się w sprawie oraz ile czasu może potrwać postępowanie;
dbaj o bezpieczeństwo dokumentów – przechowuj kopie wszystkich dokumentów i korespondencji oraz zapisuj ustalenia z drugą stroną i jej pełnomocnikiem.